“Wanneer het fout dreigt te gaan, zijn vrouwen pionier in hulp vinden”

Wat zijn vandaag de belangrijkste topics waarvoor landbouwers aankloppen bij Boeren op een Kruispunt? 

Els: “We zien dat de problematieken steeds complexer worden. Pakweg 15 jaar geleden was het financiële aspect veruit de belangrijkste, vandaag is dat nog steeds zo maar is het verhaal erachter veel groter geworden. We zien ook heel wat mensen met psychosociale problemen, waarin onzekerheid over de toekomst een grote rol in speelt. Bijvoorbeeld: welke richting moeten we na 2030 inslaan? Sleutelmomenten in het (bedrijfs)leven kunnen ook een zware impact hebben. Het bedrijf overlaten aan de volgende generatie bijvoorbeeld. Dat proces van leren loslaten kan aanvoelen als een periode van rouw. Het is belangrijk dat we als Boeren op een Kruispunt al deze uitdagingen in kaart brengen, want zonder een holistische visie op de situatie kunnen we geen oplossingen bieden.”

In de Agribex-podcast werd er veel aandacht besteed aan mentaal welzijn én de rol van vrouwen op een landbouwbedrijf. Hoe belangrijk is het dat dit in de aandacht wordt gehouden? 

Els: “Heel belangrijk. Zowel de empowering van vrouwen als het versterken van het mentale welzijn van onze landbouwers ligt me nauw aan het hart. Daarom zullen we bij het begeleiden van een nieuwe case ook altijd met alle betrokkenen in gesprek gaan. Dus ook met de vrouw, of ze nu in het landbouwbedrijf zit of niet. Want zij heeft een unieke kijk op de situatie.”

Merken jullie bij BOEK een verschil tussen de rol die vrouwen en mannen opnemen in een landbouwbedrijf en de manier waarop ze hulp zoeken?

Els: “In de praktijk zie je vaak dat vrouwen op een landbouwbedrijf andere rollen opnemen dan mannen. Ze leiden vaak de administratie in goede banen, verzorgen jonge dieren, runnen een hoevewinkel, … En daarnaast voelen ze vaak de nood om ook de zorgtaken in het gezin op zich te nemen. Er zijn uiteraard families waarin het anders verdeeld wordt, maar dat zijn eerder uitzonderingen. Omdat vrouwen niet altijd mee in het landbouwbedrijf zitten en naast al deze taken soms ook nog buitenshuis gaan werken, voelen zij veel meer druk om de work/life balans in evenwicht te houden. Anderzijds zijn vrouwen pionier in het zoeken van hulp wanneer het fout dreigt te lopen. Ze zijn opener, zoeken ondersteuning in lerende netwerken of binnen verenigingen. En wanneer die kanalen niet volstaan, vinden ze ook makkelijker de weg naar professionele hulp zoals de huisarts of BOEK. Zo openen ze deuren voor zichzelf, maar zeker ook voor hun partner.”

Komt er bij vrouwen een extra aspect van stress bij wanneer ze geen gelijkwaardige eigenaarspositie hebben in het landbouwbedrijf? Want wat als het misloopt in de relatie?

Els: “We zien inderdaad vrouwen die bij ons aankloppen wanneer er een scheiding op til is en ze beseffen: ik kan niet weg, want ik heb niets. De grond en het bedrijf staan op naam van de man en ze hebben geen eigen carrière uitgebouwd. Terwijl ze eigenlijk heel veel onbetaald werk hebben gedaan op het landbouwbedrijf en in het gezin. Dat zijn pijnlijke verhalen die echt vermeden moeten worden. In zo’n geval proberen we als BOEK realiteitszin bij beide partijen te brengen. De man moet beseffen dat hij zonder de inspanningen van zijn vrouw het bedrijf nooit had kunnen uitbouwen, dus dat het onfair is om haar niets te gunnen. Anderzijds zien we ook situaties waarin beide partners juridisch gezien recht hebben op de helft van alles wat er is opgebouwd, maar waarin we begrip vragen voor de partner die het bedrijf zal verderzetten, want hij (of zij) heeft vaak niet de financiële ruimte om mee te gaan in alle eisen.”

Kunnen initiatieven als Agro Lady of the Year helpen om meer zichtbaarheid te geven aan vrouwen in de landbouw?

Els: “Zeker, want het is belangrijk om rolmodellen te creëren. Een vrouw die zelf een bedrijf leidt en daarmee in de aandacht komt, kan anderen inspireren en twijfels wegnemen. Het is ook nodig om misvattingen en vooroordelen weg te werken. Nog te vaak komen erfbetreders op een landbouwbedrijf en krijgt de vrouw de vraag ‘of de baas thuis is’, terwijl zij vaak even goed op de hoogte is. We zien trouwens wel dat het aantal vrouwelijke studenten in landbouwrichtingen stijgt, wat hoop geeft voor de opmars van vrouwelijke bedrijfsleiders in de toekomst.”

Ligt er ook verantwoordelijkheid bij vrouwen om zichzelf meer op de voorgrond te durven zetten? 

Els: “Als een man een vraag krijgt om iets te doen, zal hij meestal ja zeggen. Een vrouw zal eerst nadenken of ze dat wel kan. Aan die empowering moeten we werken. Maar, iets forceren is ook niet goed. Vrouwen en mannen moeten doen waar ze zich goed bij voelen en energie van krijgen. Als een vrouw heel graag de hoevewinkel runt en ervoor zorgt dat de kinderen niets te kort komen, is dat een heel lovenswaardige beslissing. Maar het moet goed doorgesproken zijn.”

Als we naar algemeen welzijn in de sector kijken, welke drempels moeten er dan verlaagd worden om dit te verbeteren? 

Els: “Voor elke stressfactor die er bestaat zijn er oplossingen, maar de vraag is of ze allemaal haalbaar zijn in de praktijk. Ik denk dat het delen van ervaring en kennis heel belangrijk is. Via lerende netwerken, maar ook in whatsappgroepen bijvoorbeeld. Hoeveel kreeg ik van mijn veehandelaar en ligt dat in lijn met wat mijn buurman krijgt? Daarnaast is een lage drempel voor wie hulp wil zoeken uiteraard van onschatbare waarde. Door gratis en 24u op 24 beschikbaar te zijn, dragen we daar als BOEK ons steentje aan bij.”

Zie je mogelijkheden voor innovatie en technologie om de druk op landbouwers te verlichten? 

Els: “Eén van de grote zorgen is absoluut administratie. Programma’s of apps waarin landbouwers al hun taken kunnen bundelen kunnen een wereld van verschil maken. Ook technologiëen die te maken hebben met precisielandbouw zijn erg interessant en kunnen tijd en stress besparen. Alleen zit er hier soms een drempel aan vast, want je hebt kennis, ervaring en ook kapitaal nodig om ermee te kunnen werken. Een goede begeleiding vanuit de fabrikant of aanbieder is dus van groot belang.”